Gia sư Thanh Hóa*0814.369.567-0968.678.234

Một số phương pháp dạy văn bản nhật dụng ở trường THCS

          2.1. Phần dẫn nhập (giới thiệu bài) phải gây ấn tượng mạnh, hấp dẫn, tạo ra sự chú ý cao của HS, GV có thể giới thiệu bằng các tranh ảnh (thông qua các slide máy chiếu, chẳng hạn hình ảnh nạn đói nghèo ở Châu Phi do dân số tăng quá mức – bài Bài toán dân số), video (trích  phim, phim tư liệu về cuộc đời Hồ Chí Minh – dạy bài Phong cách Hồ Chí Minh ), các bài hát (Thượng đế buồn, Sao em nỡ vội lấy chồng – dạy bài Bài toán dân số), các bài thơ (dạy bài Ôn dịch, thuốc lá):

Ở lớp ta có vài bạn nhỏ

Tuổi còn non tỏ ý tài ngông

Sân đình, bãi bóng, bờ sông

Phì phèo điếu thuốc như ông nghiện già,

Muốn tỏ rõ mình là nuých

Vắt chéo chân kiểu cách nghênh ngang

Vina, du lịch hút tràn

Khói hun lá phổi, đốt làn thịt da.

Không nhất thiết phần giới thiệu bài cứ mặc định là của giáo viên. Theo tôi, trong quá trình dạy văn, chủ yếu phần dạy văn bản giáo viên cần mạnh dạn để học sinh tự giới thiệu bài và càng hiệu quả hơn khi các em không chỉ giới thiệu suông, máy móc mà đã có sự chuẩn đầy đủ (về kiến thức; về tài liệu tranh ảnh, video, điều tra thực tế; bài luận,…).

2.2. Xác định thể thoại, phương thức biểu đạt của văn bản để hướng dẫn HS đọc hiểu theo đặc trưng thể loại.

Ví dụ 1: Cuộc chia tay… – tự sự -> phải chú ý đến:

– Tình huống: Những con búp bê ngộ nghĩnh, vô tội – hai đứa trẻ ruột thịt, ngây thơ, trong sáng, vô tội buộc phải xa lìa nhau.

– Cốt truyện, nhân vật, chi tiết, sự kiện, người kể, mạch truyện…

Ví dụ 2: Thông tin về Ngày Trái Đất năm 2000:

? Theo em văn bản này được viết theo phương thức biểu đạt nào? Thuộc dạng văn bản nào?

2.3. Vận dụng kiến thức của các môn khoa học liên quan để có thể hiểu biết sâu sắc hơn các tri thức được đề cập trong văn bản nhật dụng.

Ví dụ 1: Môi trường – 3 văn bản nhật dụng ở lớp 6, 8 – là vấn đề được đề cập nhiều ở Địa lí 6, 7 và một số chương về Sinh vật và môi trường của Sinh vật 9.

Ví dụ 2: Ma tuý, thuốc lá – Ngữ văn 8 và chủ đề pháp luật trong Giáo dục công dân 8…

  1. 4. Chú ý các chú thích về các sự kiện lịch sử, chính trị, xã hội, văn hoá… có liên quan đến vấn đề được đặt ra trong văn bản để phân tích, cắt nghĩa văn bản sâu sắc, khoa học hơn.

Ví dụ 1: Liên hệ với cuộc chiên tranh thế giới lần thứ 2 Mĩ đẫ ném 2 quả bom nguyên tử xuống Nhật Bản. Hay tình hình nóng hiện nay liên quan đến chiến tranh, hạt nhân, vũ khí hóa học ở các nước I Ran, Triều Tiên, Xê –ri,…(Dạy bài Đấu tranh cho một thế giới hòa bình).

Ví dụ 2: Luật phòng chống thuốc lá ở Việt Nam (Ôn dịch, thuốc lá); Luật Môi trường (Thông tin về Ngày Trái Đất năm 2000), Pháp lệnh dân số (Bài toán dân số),….

2.5. Chú trọng hướng dẫn HS liên hệ những vấn đề đặt ra trong văn bản với những vấn đề tương tự của bản thân, gia đình, địa phương, cộng đồng xung quanh mình.

Ví dụ: ? Em hãy liên hệ việc sử dung bao bì ni lông của bản thân và gia đình mình (Thông tin về Ngày Trái Đất năm 2000); Nắm được số dân và tỉ lệ sinh của địa phương em – liên hệ với Ban dân số xã (Bài toán dân số),…

2.6. Hướng dẫn và rèn luyện cho HS có suy nghĩ riêng, kiến giải riêng, quan điểm riêng; khuyến khích các em đề xuất những giải pháp, kiến nghị cụ thể để góp phần thay đổi, giải quyết vấn đề đặt ra.

Ví dụ: Thông tin về Ngày Trái Đất năm 2000:

? Các biện pháp nêu trên có thực hiện được không? Muốn thực hiện được cần phải có thêm các điều kiện gì? Các biện pháp ấy đã triệt để, đã giải quyết tận gốc vấn đề chưa? Vì sao? (HS liên hệ và thảo luận nhóm bàn)

? Em có nhận xét gì về lời kết thúc văn bản? Văn bản nói về bao bì ni lông nhưng có phải chỉ đề cập đến vấn đề đó không?

2.7. Kết hợp dạy các văn bản nhật dụng với chương trình địa phương. Thích hợp nhất là kết nối trực tiếp với các tiết Tập làm văn, nghĩa là vận dụng thực hành từ những vấn đề đặt ra ngay trong văn bản nhật dụng để tạo lập văn bản. Cụ thể, chương trình địa phương Ngữ văn 8 có 2 tiết tập làm văn: 1) Hướng dẫn viết bài giới thiệu về một di tích lịch sử văn hóa hoặc danh lam  thắng cảnh Thanh Hóa. 2)  Lựa chọn, tìm hiểu viết bài về một hiện tượng hay khía cạnh đời sống ở Thanh Hóa. Đối với nội dung (2) này, bài học đã tập trung khai thác 3 văn bản nhật dụng đã học, đặc biệt là văn bản  Thông tin về Ngày Trái Đất năm 2000, chẳng hạn:

(1)? Thống kê lại các văn bản nhật dụng đã học ở lớp 8 và cho biết đó là những vấn đề gì?

(2)? Sử dụng dẫn liệu kết hợp với trả lời câu hỏi nêu ra sau đây, em hãy viết bài về “rác ni lông”

(3)? Giới thiệu một hoạt động hoặc một tấm gương bảo vệ môi trường mà em biết.

2.8. Sử dụng sơ đồ (hoặc bản đồ tư duy “mimd map”) mang lại hiệu quả rất cao, đặc biệt phù hợp với các văn bản nghị luận hoặc thuyết minh. Nó không chỉ đơn thuần là kiến thức được hệ thống hóa dễ nhớ dễ thuộc mà còn được rèn luyện tư duy sáng tạo tổng hợp, biết tổng kết vấn đề, tư duy hệ thống lập luận chặt chẽ, tích hợp hội họa,… Đơn cử, dạy bài “Thông tin về Ngày Trái Đất năm 2000”, ta có thể sử dụng sơ đồ sau (Dạng đơn giản):

2.9. Chú ý rèn luyện kĩ năng sống cho HS. Bản thân khái niệm “nhật dụng” đã bao hàm phải vận dụng  thực tiễn. Nghĩa là học không chỉ để biết mà còn để làm. Tuy nhiên, giáo dục kĩ năng sống cho HS phải gắn liền với bài học sao cho nhẹ nhàng, không gượng ép, không mang tính sáo rỗng hay là qua loa đại khái. Người thầy dựa trên nền tảng là những vấn đề được phản ánh trong văn bản, HS phát huy tối đa khả năng quan sát, trình bày tự tin trước lớp những vấn đề mà các em nhận thức được, sau đó hướng tới các khả năng tự nhận thức bản thân và làm chủ bản thân, xác định được giá trị của bản thân mình để hành xử tốt hơn trong cuộc sống.

2.10. Một số câu hỏi thường dùng:

– Văn bản … thuộc thể loại gì? văn bản… sử dụng những phương thức biểu đạt nào?

– Nội dung văn bản đề cập đến vấn đề gì? Vấn đề đó có vai trò, ý nghĩa như thế nào trong …?

– Văn bản gợi cho em suy nghĩ sâu sắc về vấn đề gì?

– Ở địa phương em sinh sống, các cấp chính quyền, đoàn thể… đã có những chủ trương, biện pháp gì để khắc phục (xử lí, đối phó, hạn chế, phát huy, vận dụng …) tình hình trên?

Ví dụ: Ở địa phương em, các cấp chính quyền, đoàn thể… đã có những chủ trương, biện pháp gì để đảm bảo quyền lợi cho trẻ em? (Tuyên bố thế giới…)

– Theo em, cần phải có những giải pháp, biện pháp gì để khắc phục (xử lí, đối phó, hạn chế, phát huy, vận dụng …) tình trạng trên? (bố mẹ li hôn, trẻ em bị bỏ rơi…).

 

Posted in Giáo viên cần biết

attachment-5214

attachment-5349

Hỗ trợ Online

HỖ TRỢ PHỤ HUYNH

0814.369.567

HỖ TRỢ GIA SƯ

0968.678.234

Thống kê truy cập

0135724

LIÊN HỆ VĂN PHÒNG
Địa chỉ: 08 Bắc Sơn, An Hoạch, Tp Thanh Hóa
Điện thoại: 0814.369.567

 
TOP