Xin được giới thiệu đến các phụ huynh lược trích bài viết của tiến sĩ Michael Loc Pham, người đã học tập, sinh sống và làm việc tại Hợp Chủng Quốc Hoa Kỳ hơn 40 năm.
Trong thời gian được mời thỉnh giảng ở một số đại học trong nước, nơi đây tiếng Anh được dùng như ngôn ngữ chính để giảng dạy, có một số sinh viên hỏi tôi: “Làm thế nào để nói tiếng Anh giỏi ?”. Câu hỏi này cũng đã được đặt ra cho chính tôi thời còn niên thiếu. Bây giờ tôi bàn về tiếng Anh trước, trong dịp khác tôi sẽ bàn luận về đề tài nói tiếng Việt. Nhưng tôi tin ở tiền đề không giỏi tiếng Việt thì khó giỏi ngoại ngữ. Tiếng Anh không có qui luật đánh vần (spelling rules) như tiếng Việt, nên phải học phát âm (pronunciation) từng chữ (word) một cho chuẩn. Mỗi chữ lại có lối nhấn (stress) ở những âm tiết (syllable) khác nhau. Nếu phát âm sai và nhấn nhầm âm tiết thì người nghe sẽ không hiểu. Nói như vậy vẫn còn quá tổng quát. Trên thế giới tiếng Anh lại phân ra nhiều vùng. Khởi nguyên là nước Anh rồi tiếng của họ lan truyền qua các thuộc địa Mỹ, Canada, Úc, Nam Phi, Ấn Độ…Cùng một chữ nhưng mỗi vùng lại phát âm khác nhau. Thí dụ chữ “home” (nhà), người Anh phát âm ngả về “hơm mơ” còn người Mỹ đọc là “hôm mơ”. Như vậy không thể nói phát âm của vùng nào là chuẩn.
Tiếng Anh khởi đầu từ quốc gia này, nhưng phát âm của họ chưa chắc đã là chuẩn đối với người học được giảng viên người Mỹ dậy. Ngoài ra tầm ảnh hưởng của ngôn ngữ còn tuỳ theo sức mạnh về văn hoá và kinh tế. Người Nhật đã tạo ra rất nhiều tiếng Hán mới về khoa học truyền thông và chính ngưới Trung Quốc cũng phải học lại của họ. Hầu hết các từ về computer và internet đều là tiếng Anh-Mỹ (American English) và được dùng khắp thế giới. Cho nên các bạn trẻ định đi du học ở đâu thì nên học tiếng Anh với thầy ở vùng đó. Ngoài ra khi phát âm một chữ Anh người ngoại quốc thường mắc lỗi là dùng những âm của ngôn ngữ quốc gia mình. Thí dụ chữ “it”, “bit” thường được người Việt phát âm là “ít” và “bít”. Trong khi nên phát âm là “iết”, “biết”. Trong tiếng Anh chỉ phát âm là “bít” trong trường hợp “beet” hay “beat”. Có nhiều chữ Anh phát âm không có âm tương đương bằng âm Việt. Thí dụ chữ “little”, chữ này vần cuối phát âm tổng hợp giữa ba chữ “tđl” đọc nhanh thì chỉ còn “liếtđl”. Thí dụ bảo người Anh hoặc Mỹ học tiếng Việt phát âm chữ “nguyễn ngọc ngân”, “nhọc nhằn”. “ khúc khuỷu”, của tiếng Việt thì họ cũng sẽ có vấn đề đấy.
Thói quen chung của người học tiếng Anh vì “khớp” nên hay nói nhanh cho qua. Vì thế người ta hay “khen”: “gớm cô ấy nói tiếng Anh như gió”. Có ý là nói “lưu loát”. Nhưng tôi lại hiểu theo nghĩa ngược lại nói “như gió” sẽ mắc rất nhiều khuyết điểm và đáng chê hơn là khen. Thứ nhất Phát Âm sẽ không chuẩn, thứ hai Nhấn sai Âm Tiết và thứ ba Ngữ Điệu (intonation) “lạc lối”. Đơn giản nhất là chữ “world” phải phát âm hết tất cả các chữ “rld”, nếu phát âm nhanh mà chưa vững thì sẽ tắt ở chữ “wor” và rất dễ bị hiểu nhầm sang chữ “war” là chiến tranh. Nói theo các “liền anh, liền chị” Quan Họ là phát âm chưa được “tròn vành rõ chữ”. Mọi chữ trong một câu mà mắc vào lỗi đó thì toàn câu nghe rất là buồn cười vì lên bổng xuống trầm (Âm Điệu) không đúng cao độ sẽ là những câu nói ngô nghê dù là từ vựng dùng đúng. Nếu không tin bạn hãy nghe một số Phát ngôn viên của đài truyền hình chương trình tiếng Anh, MC & hoa hậu Việt Nam nói tiếng Anh.
Cách luyện tập nói muốn có kết quả bạn phải nghe giỏi trước cái đã. Muốn vậy, bạn nên xem thật nhiều những bộ phim tiếng Anh. Hãy chọn đề tài nào bạn thích, bạn sẽ thu nhập nhanh ở những lời đối thoại của diễn viên. Nếu không nghe kịp nên bật lên phần phụ đề cũng bằng tiếng Anh. Như thế vừa giải trí, mở mang kiến thức, học nghe và nói tiếng Anh cùng một lúc. Những người ngoại nhập sau này vào nước Anh hoặc Mỹ dù có sinh sôi nảy nở bao nhiêu đời ở đó, họ nói tiếng Anh vẫn khác người bản địa. Thí dụ con cháu người di dân Việt Nam sinh ở bên Mỹ nếu không kết hôn với người da trắng thì con họ nói tiếng Anh vẫn khác người da trắng. Điều này có thể nhận ra người Mỹ gốc Mễ Tây Cơ, gốc Á Châu, Phi Châu nói tiếng Anh cũng thế. Lý do, về nhân chủng và di truyền học sự cấu tạo cổ họng khác nhau nên sắc tiếng tạo ra giọng nói (sonority) khác nhau. Có trường hợp một ca sĩ không phải người Anh hay Mỹ, hát tiếng Anh “hơi ngọng” nhưng quyến rũ cả thế giới, đó là ca sĩ Tây Ban Nha Juilio Iglesias. Cái “accent” hát tiếng Anh giọng Tây Ban Nha của ông nghe lại duyên dáng dễ thương nhất là đối với khán thính giả phụ nữ.
🌷Lời kết, tôi cũng phải nhấn mạnh tôi không phải là người nói tiếng Anh giỏi và hay vì đôi khi tiếng Anh của tôi nói vẫn còn phảng phất “mùi nước mắm pha chanh đường” dù đã sống ở Mỹ hơn nữa đời người. Vì thế, phải học suốt đời bạn à. Ông Bà ta đã dạy: “học ăn, học nói, học gói, học mở.”
