Trong chương trình Ngữ văn 8, học sinh được học cách viết đoạn văn, bài văn thuyết minh về một danh lam thắng cảnh, kỹ năng học tập… Tuy nhiên, nhiều học sinh chưa biết cách làm bài nên còn lúng túng trong việc triển khai ý tưởng bài viết.
1. Nội dung phải sinh động, gắn liền với thực tế
Trước hết, để bài văn thuyết minh ghi điểm trong mắt thầy cô, nội dung bài viết phải hấp dẫn. Văn thuyết minh giúp người đọc có được tri thức, do đó thông tin về đối tượng trong bài phải chính xác, chọn lọc, thiết thực và thú vị. Chúng không đơn thuần là những con số hay tri thức mang tính rập khuôn mà phải gắn liền với thực tế sinh động. Ví dụ học sinh từng đến một danh lam thắng cảnh, các bạn có thể đưa ra những chú ý về lộ trình đi đường, trình tự tham quan ra sao, nơi đó có gì hay…Đó là những trải nghiệm bổ ích giúp học sinh có chất liệu thực tế cuốn hút người đọc. Để có được điều này, học sinh cần quan sát đối tượng, có trải nghiệm thực tế, chủ động tìm kiếm thông tin, trau dồi vốn hiểu biết từng ngày.
Ngoài ra, học sinh cần nhớ khi viết về vai trò của đối tượng thuyết minh, không chỉ nêu ý nghĩa về mặt vật chất mà còn bổ sung ý nghĩa về mặt tinh thần để bài văn dễ dàng chạm đến tình cảm của người đọc. Bởi lẽ, các đối tượng thuyết minh trong đề bài thường là sự vật gần gũi nên chúng sẽ có những vai trò tinh thần nhất định, gắn liền với nhu cầu tình cảm, tinh thần của con người.
2. Chú trọng hình thức thể hiện
Ngoài nội dung ấn tượng thì hình thức thể hiện cũng là yếu tố học sinh cần lưu tâm. Học sinh không nên biến bài văn thuyết minh của mình thành bảng liệt kê đặc điểm của đối tượng mà cần kết hợp đưa số liệu với miêu tả, kể chuyện, bình luận sinh động. Việc sử dụng các hình thức thể hiện sáng tạo như nhân hóa tự thuật, kể chuyện, viết thư là những gợi ý các bạn không nên bỏ qua.
Ví dụ đề bài yêu cầu thuyết minh về chiếc kính mắt, học sinh có thể nhân hóa kính mắt để đối tượng tự kể về bản thân. Còn với hình thức kể chuyện, các bạn hãy sáng tạo một cốt truyện mà nhân vật chính là đối tượng cần thuyết minh. Nó được đặt trong một hoàn cảnh nhất định để nhân vật tự nói những thông tin về chính bản thân mình.
