1. Đối với việc thực hiện phương pháp dạy học theo hướng tích cực không nhất thiết phải thực hiện rập khuôn, cứng nhắc theo như lí thuyết đã học. Nên dựa vào tình hình thực tế của địa phương, của từng đối tượng học sinh để áp dụng các phương pháp dạy học cho phù hợp.
– Cụ thể: Đối với những bài học có nhiều nội dung, nhiều khái niệm giáo viên không nên áp dụng phương pháp thảo luận nhóm. Chỉ nên hướng dẩn cho học sinh nhận biết qua các mô hình, đồ dùng trực quan, tranh ảnh hệ thống kênh chữ, kênh hình từ đó học sinh rút ra kết luận về khái niệm đã học. Hoặc khi áp dụng phương pháp mới:
-Ví dụ: Phương pháp thảo luận nhóm: giáo viên cần chú ý đến đối tương học sinh: nếu là học sinh vùng sâu vùng xa thì khả năng tiếp nhận thông tin kiến thức chênh lệch nhau rất lớn. Vì vậy thường sau khi thảo luận xong một nội dung, học sinh khá, giỏi hiểu bài rất nhanh, học sinh yếu kém không biết gì. Vì vậy giáo viên nên linh hoạt chuyển đổi cách sinh hoạt nhóm cho phù hợp với tình hình thực tế của học sinh địa phương mình. Cũng là hoạt động nhóm, nhưng đưa về nhóm cặp, hai học sinh ngồi cạnh nhau, trao đổi thông tin cho nhau. Còn giáo viên nên linh hoạt chọn cặp nhóm trả lời thông tin kiến thức. Có thể chọn những cặp nhóm chưa thể hiện được nội dung thông tin kiến thức. Nhưng kế tiếp phải chọn một cặp nhóm khác đã nắm được nội dung thông tin kiến thức. Giáo viên cần thông qua cặp nhóm này để các cặp nhóm khác nếu chưa nắm được thông tin kiến thức, phải chú ý lắng nghe vì có thể giáo viên sẽ gọi đến tên mình. Với cách làm này có thể huy động được tương đối tối đa số lượng học sinh tham gia.
2. Khi áp dụng hệ thống kênh hình SGK để giảng dạy, giáo viên cần linh hoạt không nên rập khuôn, cứng nhắc.
-Ví dụ: Sách địa lí lớp 6: Bài 7: “Sự vận động tự quay quanh trục của Trái Đất và các hệ quả” trong đó có hình 22 là mô hình của Trái Đất và mủi tên vẽ sự lệch hướng của vật chuyển động: ở Bán cầu Bắc từ xích đạo về cực và từ cực về xích đạo: cụ thể:
-Nếu giáo viên sử dụng hình này để minh họa thì học sinh rất khó hiểu vì đây là hình ảnh tĩnh nên vừa khó nhìn và hình ảnh trừu tượng. Nếu thay bằng cách không dùng hình 22 để giới thiệu nhưng giáo viên dùng quả địa cầu và phấn vạch mủi tên vật chuyễn động trên quả địa cầu.
Ví dụ: Vật chuyễn động từ cực về xích đạo, cùng lúc giáo viên dùng tay đẩy quả địa cầu đang chuyễn động tự quay quanh trục, ta sẻ thấy đồng thời vật chuyễn động nhưng Trái Đất cũng tự quay nên vật chuyễn động sẻ lệch hướng. Giáo viên dùng phấn làm dấu. Yêu cầu học sinh nhìn theo hướng chuyễn động sẽ dễ dàng nhận thấy vật chuyễn động lệch phải hay lệch trái.
3. Khi dạy địa lí: ai cũng cho rằng đây là môn học khô khan, cứng nhắc, đơn điệu, ít đi vào lòng người. Vì vậy, theo tôi khi dạy ta nên đưa kiến thức văn học, lịch sử, âm nhạc…. Vào nội dung của bài học, với tôi như thế có thể làm cho bài dạy sống động, nhẹ nhàng,đi vào lòng người hơn.Có thể nêu ra một vài ví dụ để minh họa:
– Ví dụ: Ở chương trìng địa lí lớp 6: trong bài: “Thời tiết khí hậu và nhiệt độ không khí” có nội dung về khí hậu học sinh phải hiểu được: Khí hậu là tình hình lặp đi, lặp lại của thời tiết trong thời gian dài và trở thành quy luật. Với phần kiến thức này nói lí thuyết là thế nhưng để chứng minh cho học sinh về sự lặp đi, lặp lại của tình hình thời tiết sẽ tương đối khó. Vì vậy giáo viên có thể áp dụng bằng cách:
Đầu tiên :Giáo viên hỏi: Mùa đông năm nay ở miền bắc nước ta có kiểu thời tiêùt như thế nào? Học sinh trả lời: Trời lạnh, nhiệt độ thấp, ánh hướng gió mùa đông bắc, có mưa phùn. Giáo viên chốt kiến thức. Sau đó tiếp tục gợi ý gây sự chú ý của học sinh.Các em có biết bài thơ “Bầm ơi”của nhà thơ “Tố Hữu”viết về người mẹ ở miền bắc trong thời kỳ kháng chiến chống Pháp: bài thơ có đoạn viết:
“Bầm ơi có rét không bầm
Heo heo gió núi, lâm thâm mưa phùn
Bầm ra ruộng cấy bầm run…..”
Theo các em: Người mẹ tác giả nhắc đến trong bài thơ, mẹ ra ruộng cấy vào mùa nào? Học sinh nhận biết ngay đó là mùa đông vì: Có trời lạnh, mưa phùn, gió bấc (gió ĐB)
Giáo viên kết luận: Đã lâu rồi trong thời kỳ kháng chiến chống Pháp mùa đông của miền Bắc cũng kiểu thời tiết nhiệt độ thấp, mưa phùn, gió Đông Bắc. Năm nay mùa đông của miền Bắc cũng kiểu thời tiết trời lạnh, mưa phùn, có gió Đông Bắc. Điều này khẵng định cứ mùa đông thì luôn có kiểu thời tiết như thế, sự lặp đi, lặp lại nhiều lần trở thành quy luật của kiểu thời tiết ta gọi là khí hậu.
– Cũng có thể giáo viên đưa lời một đoạn trong các bài hát, ý thơ hay, một địa danh lịch sữ…. vào làm nội dung giới thiệu bài.
VD: Khi dạy địa lý 9: Bài: “Phát triển tổng hợp kinh tế và bảo vệ môi trường biển đảo” Giáo viên có thể sử dụng đoạn đầu bài hát: “Việt nam quê hương tôi”
“Bạn ơi hãy đến quê hương chúng tôi
Ngắm mặt biển xanh xa tít chân trời…..
Buồm căng gió vượt sóng ra ngoài khơi
Trong nắng hồng bừng lên sáng ngời….”
-Giáo viên khẳng định vùng biển Việt nam rộng là thế, đẹp là thế và giàu là thế. Chúng ta phải làm gì để khai thác được những vẽ đẹp, sự giàu có của biển. Làm gì để biểnViệt Nam vẫn luôn đẹp mãi, giàu mãi và là niềm tự hào của con người Việt Nam trước bạn bè thế giới. Để hiểu cụ thể hơn hôm nay chúng ta cùng nghiên cứu…..
4. Đối với phụ huynh và học sinh chúng ta nên khẵng định: Môn địa lý là môn học thực tế, rất đời thường, nhưng ứng dụng trong thực tiễn rất lớn và hiệu quả. Học địa lí ta hiểu chi tiết những đặc điểm về tự nhiên xã hội xảy ra xung quanh chúng ta. Cập nhật những thông tin kinh tế, văn hóa, xã hội trong và ngoài nước.
Chính vì vậy phụ huynh hãy quan tâm hơn nửa đến tất cả các môn học trong đó có môn địa lý. Còn học sinh: Các em đừng học theo lối đối phó, vì chắc chắn trong cuộc sống và sự nghiệp sau này của các em, kiến thức địa lý cũng là một hành trang theo suốt và giúp ích rất nhiều trong cuộc hành trình chinh phục tri thức của các em.
-Trên đây là những kinh nghiệm của tôi được rút ra từ những tiết dạy của bản thân. Với tôi cách làm trên có nhiều triễn vọng tốt đối với học sinh – học sinh sẽ hứng thú học môn địa lí hơn và chất lượng học tập của các em sẽ nâng cao hơn.
